توضیحات

رله حرارتی یا بی‌متال، یکی از مهم‌ترین تجهیزات حفاظتی در تابلوهای برق صنعتی و مدارهای راه‌اندازی موتور است. وظیفه اصلی این تجهیز، محافظت از الکتروموتور در برابر اضافه‌بار و افزایش جریان طولانی‌مدت است. رله حرارتی معمولاً در کنار کنتاکتور نصب می‌شود و با تشخیص عبور جریان بیش از مقدار تنظیم‌شده، مدار فرمان را قطع کرده و از آسیب دیدن موتور، کابل‌ها و سایر تجهیزات جلوگیری می‌کند.

عملکرد رله حرارتی بر اساس گرم شدن تیغه‌های بی‌متال در اثر عبور جریان است. زمانی که جریان موتور از مقدار مجاز بالاتر برود، تیغه‌ها در اثر گرما تغییر شکل می‌دهند و مکانیزم قطع رله فعال می‌شود. در نتیجه، کنتاکتور از مدار خارج شده و برق موتور قطع می‌شود. این فرآیند باعث می‌شود موتور در برابر اضافه‌بارهای تدریجی و طولانی‌مدت محافظت شود.

کاربردهای رله حرارتی

رله حرارتی در انواع مدارهای موتور و تابلوهای صنعتی استفاده می‌شود، از جمله:

• حفاظت الکتروموتورهای تک‌فاز و سه‌فاز در برابر اضافه‌بار
• تابلوهای راه‌اندازی مستقیم موتور (DOL)
• مدارهای ستاره–مثلث
• تابلوهای پمپ، فن، کمپرسور و هواکش صنعتی
• سیستم‌های نوار نقاله و خطوط تولید
• تابلوهای کنترل ماشین‌آلات صنعتی
• مدارهای چپ‌گرد و راست‌گرد موتور

اجزا و قابلیت‌های مهم

رله‌های حرارتی معمولاً دارای پیچ تنظیم جریان هستند تا متناسب با جریان نامی موتور تنظیم شوند. همچنین اغلب مدل‌ها به کنتاکت‌های کمکی نرمال بسته و نرمال باز مجهز هستند که برای قطع مدار فرمان، اعلام خطا یا ارسال سیگنال به چراغ هشدار، رله و PLC استفاده می‌شوند.

کلید ریست دستی و اتوماتیک، دکمه تست عملکرد و قابلیت نصب مستقیم زیر کنتاکتور از دیگر ویژگی‌های رایج این تجهیزات هستند. نصب رله حرارتی در کنار کنتاکتور باعث می‌شود مجموعه‌ای هماهنگ برای کنترل و حفاظت موتور تشکیل شود.

نکات مهم هنگام انتخاب و خرید

مهم‌ترین معیار برای انتخاب رله حرارتی، بازه تنظیم جریان آن است. جریان تنظیمی رله باید متناسب با جریان نامی درج‌شده روی پلاک موتور انتخاب و تنظیم شود. برای مثال، اگر جریان نامی موتور ۸ آمپر باشد، باید رله‌ای انتخاب شود که بازه تنظیم آن این مقدار را پوشش دهد.

همچنین باید سازگاری رله با کنتاکتور، کلاس تریپ، نوع نصب، تعداد پل‌ها و شرایط محیطی تابلو را بررسی کنید. توجه داشته باشید که رله حرارتی محافظ اتصال کوتاه نیست؛ بنابراین برای حفاظت در برابر اتصال کوتاه، استفاده از فیوز یا کلید حرارتی مناسب در مدار ضروری است.

استفاده از رله حرارتی مناسب، عمر مفید الکتروموتور را افزایش می‌دهد، از توقف‌های پرهزینه جلوگیری می‌کند و ایمنی مدارهای برق صنعتی را به شکل قابل‌توجهی بهبود می‌بخشد.